Choć emerytury w Polsce w ostatnich latach rosły, ubóstwo wśród seniorów nie znika, a relatywna bieda nawet się pogłębia. Setki tysięcy osób otrzymuje świadczenia poniżej minimalnej emerytury, a problem dotyka przede wszystkim samotnych kobiet w podeszłym wieku.
W skrócie
Mimo waloryzacji ubóstwo wśród seniorów nie znika: ubóstwo skrajne osób 60+ wynosi około 5 procent, a relatywne wzrosło do około 13,3 procent. Przeciętna emerytura to około 3 849 zł brutto (a z systemu rolniczego tylko około 2 103 zł), a ponad 433 tysiące osób pobiera świadczenia poniżej minimalnej emerytury. Problem dotyka głównie samotnych kobiet. Przy wąskim budżecie nawet skromny majątek, najczęściej mieszkanie, warto świadomie przekazać w testamencie.
Ta strona zbiera najważniejsze dane o ubóstwie osób starszych w Polsce: wskaźniki zagrożenia bieda, wysokość świadczeń, różnice płci i skalę zjawiska. Kazda statystyka odsyła do źródła. Aktualizacja: czerwiec 2026.
Jak często seniorzy są zagrożeni ubóstwem?
Ubóstwo mierzy się na kilka sposobów. Ubóstwo skrajne dotyczy minimum egzystencji, a ubóstwo relatywne odnosi się do przeciętnego standardu życia w kraju.
1. Ubóstwo skrajne osób 60+ spadło do 5 procent
Według danych GUS za 2024 rok ubóstwo skrajne wśród osób w wieku 60 lat i więcej obniżyło się do około 5,0 procent, z około 5,9 procent rok wcześniej. To oznacza, ze mniej seniorów żyje poniżej minimum egzystencji niż w poprzednim roku.1
2. Ubóstwo relatywne rośnie do 13 procent
Jednocześnie wskaźnik ubóstwa relatywnego wśród osób starszych wzrósł do około 13,3 procent. Oznacza to, ze choć mniej seniorów żyje w skrajnej biedzie, rośnie odsetek tych, których dochody wyraźnie odbiegają od przeciętnego standardu życia w kraju.1
3. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem powyżej średniej UE
Wskaźnik zagrożenia ubóstwem wśród osób starszych w Polsce bywa wyższy niż średnia unijna. W zależności od miary i grupy wieku odsetek zagrożonych ubóstwem osób 60+ sięga kilkunastu procent, co plasuje Polskę w dalszej części stawki krajów Unii.2
Emerytury i najniższe świadczenia
Wysokość emerytury decyduje o tym, czy senior zachowa godny standard życia. W Polsce sporo osób pobiera świadczenia bardzo niskie.
4. Przeciętną emerytura około 3 849 zl brutto
Przeciętną miesięczna emerytura i renta wypłacana z pozarolniczego systemu ubezpieczeń społecznych wyniosła około 3 849 zl brutto i wzrosła o około 14,4 procent względem roku poprzedniego. To średnia, która ukrywa duże różnice między świadczeniami.3
5. Emerytury rolnicze dużo niższe
Przeciętną emerytura wypłacana z systemu rolniczego (KRUS) wyniosła około 2 103 zl brutto, czyli znacząco mniej niż w systemie pozarolniczym. Seniorzy ze wsi i byłych gospodarstw rolnych należą do grup najniższych świadczeń.3
6. Ponad 433 tysiące świadczeń poniżej minimalnej emerytury
W grudniu 2024 roku wypłacono około 433,1 tysiąca emerytur z nowego systemu poniżej minimalnej emerytury ustawowej, czyli o około 9,2 procent więcej niż rok wcześniej. To grupa osób o szczególnie niskich, często głodowych świadczeniach.3
Ubóstwo ma płeć
Bieda na starość dotyka częściej kobiet. Składają się na to niższe zarobki przez całe życie, przerwy związane z opieka i dłuższe trwanie życia.
7. Niższe emerytury kobiet
Kobiety częściej pobierają niższe emerytury, bo zarabiały mniej, częściej przerywały pracę zawodową na opiekę i przechodziły na emeryturę wcześniej. Po śmierci męża zostają często z jednym, niskim świadczeniem.
8. Samotne kobiety najbardziej narazone
Ponieważ kobiety stanowią większość osób starszych i częściej żyją samotnie, to właśnie wśród samotnych starszych kobiet kumulują się ubóstwo i izolacja. Więcej o samotnej starości piszemy w artykule samotna śmierć.4
Skala problemu
Ubóstwo seniorów to nie margines, lecz problem milionów ludzi. Pokazują to szersze dane o biedzie w Polsce.
9. Miliony Polaków poniżej minimum socjalnego
Według analiz organizacji zajmujących się ubóstwem miliony Polaków żyją poniżej minimum socjalnego, a kilka milionów poniżej minimum egzystencji. Osoby starsze o niskich emeryturach należą do grup najbardziej narazonych na te poziomy ubóstwa.5
10. Rosnąca liczba seniorów
Osoby starsze stanowiły w 2024 roku 26,6 procent ludności Polski, a liczba osób 60+ zbliżyła się do 10 milionów. Wraz ze wzrostem liczby seniorów rośnie też bezwzględna liczba osób zagrożonych ubóstwem na starość.4
Polska na tle Unii Europejskiej
Porównania z innymi krajami Unii pokazują, ze ubóstwo seniorów w Polsce nie odbiega korzystnie od średniej, mimo waloryzacji świadczeń.
11. Wskaźnik zbliżony do średniej unijnej
Wskaźnik zagrożenia ubóstwem osób starszych w Polsce bywa zbliżony do średniej unijnej albo nieco od niej wyższy, w zależności od miary. Mimo realnego wzrostu emerytur Polska nie należy do krajów o najniższym ubóstwie seniorów w Unii.2
12. Waloryzacja nie usuwa problemu
Coroczna waloryzacja podnosi nominalną wysokość świadczeń, ale rosnące koszty życia, zwłaszcza energii, żywności i opieki, sprawiaja, ze wielu seniorów odczuwa pogorszenie sytuacji mimo wyższych kwot na koncie.3
Dlaczego wąski budżet czyni testament ważniejszym
Im mniejszy majątek, tym ważniejsze, by trafił tam, gdzie naprawdę pomoże. Niska emerytura nie oznacza, ze nie ma czego dziedziczyć.
13. Mieszkanie często jedynym aktywem
Dla wielu seniorów największym, a czasem jedynym znaczącym majątkiem jest mieszkanie albo dom. To właśnie wokół tej jednej nieruchomości najczęściej wybuchają spory spadkowe, dlatego warto z góry określić, kto ma ją otrzymać.
14. Testament daje kontrolę
Spisanie testamentu pozwala zadecydować, do kogo trafi nawet skromny dorobek: do dzieci, wnuków, opiekuna czy organizacji. Jak to zrobić, opisujemy w przewodniku jak napisać testament, a gotowy wzór testamentu ułatwia pierwszy krok.
Ubóstwo na starość pokazuje, jak wąska bywa poduszka finansowa seniorów, zwłaszcza samotnych kobiet. Właśnie dlatego warto zadecydować, gdzie trafi to, co się zgromadziło, zamiast zostawiać to samej ustawie. Możesz zacząć od artykułów koszty domu opieki i samotna śmierć, a następnie spisać własną ostatnią wolę według przewodnika jak napisać testament.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi przeciętna emerytura w Polsce?
Przeciętna emerytura z systemu pozarolniczego to około 3 849 zł brutto, a z systemu rolniczego (KRUS) tylko około 2 103 zł brutto. Średnia ukrywa jednak duże różnice między świadczeniami.
Ilu seniorów pobiera świadczenia poniżej minimalnej emerytury?
W grudniu 2024 roku wypłacono około 433,1 tysiąca emerytur z nowego systemu poniżej minimalnej emerytury ustawowej, o około 9,2 procent więcej niż rok wcześniej.
Czy przy niskiej emeryturze warto spisać testament?
Tak. Niska emerytura nie oznacza braku majątku: dla wielu seniorów mieszkanie jest największym, a czasem jedynym aktywem. Testament pozwala świadomie zdecydować, do kogo trafi ten dorobek.
Wykorzystaj te dane
Prowadzisz stronę albo piszesz artykul? Podlinkuj ten tekst gotowym fragmentem:
<a href="https://testamentholograficzny.pl/blog/ubostwo-seniorow/">Ubóstwo seniorów w Polsce</a>
Źródła
- 1GUS, Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r. (stat.gov.pl)
- 2Demagog, ubóstwo w Polsce na tle UE (dane Eurostat) (demagog.org.pl)
- 3GUS, Sytuacja osób starszych w Polsce w 2024 r. (stat.gov.pl)
- 4GUS, osoby starsze w Polsce (stat.gov.pl)
- 5EAPN Polska, Poverty Watch 2024 (eapn.org.pl)